Wegetarianizm
|
To jest tylko szkic artykułu. Jeżeli posiadasz wiedze na ten temat, możesz się nią podzielić rozbudowując tą strone lub uczestnicząc w dyskusji. |
 |
| Ten artykuł należy do tematu Odżywiać się Odżywianie |
Wegetarianizm to rodzaj diety charakteryzujący się wyłączeniem z posiłków produktów pochodzenia mięsnego jak i wiekszość lub całość produktów pochodzących od zwierząt.
Spis treści |
[edytuj] Wegetarianizm
W diete wegetariańską może wchodzić miód, mleko krowie i inny nabiał, jajka. Ta dieta nazywana jest laktoowowegetarniańska i jest najbardziej potoczna. Dieta wegańska wyklucza całkowicie produkty pochodzace od zwierząt (jak masło, żelatyna, mleko, sery i jajka).
[edytuj] Kilka kategorii diet wegetariańskich
- Laktoowowegetarianizm: spożywanie produktów pochodzenia roślinnego jak i jajek i nabiału.
- Laktowegetarianizm: spożywanie produktów pochodzenia roślinnego jak i nabiału.
- Owowegetarianizm: spożywanie produktów pochodzenia roślinnego i jajek (większość wegetarian zastępuje mleko krowie lub innych zwierząt mlekiem sojowym).
- Weganizm: spożywanie produktów pochodzenia ściśle roślinnego (wykluczone wszystkie produkty pochodzenia zwierzęcego jak i miód).
Wegetarianizm wiąże się również z rezygnacją z produktów będących wynikiem eksploatacji i cierpienia zwierząt jak: skóra, futro, róg, szczotki z sierści zwierzęcej, jedwab i wełna)
Wegetarianie nie jedzą więc mięsa ani ryb i owoców morza.
Tymczasem są osoby niejedzące mięsa, ale jedzące ryby lub pozwalające sobie na sporadyczne jedzenie mięsa. Diety te nie są wegetariańskie.
[edytuj] Motywacja
Etyka
Wegetarianie uważają, że zwierzęta cierpią i powinny być lepiej traktowane. Sprzeciwiają się oni zabijaniu zwierząt na farmach i nadmiernej produkcji mięsa. Wielu z nich wierzy, że nie powinni spożywać mięsa dla dobra wszystkich żywych stworzeń.
Niektórzy z etycznych wegetarian porównują zwierzęta do ludzi – zwierzę nie chce zginąć, jednak nie ma żadnego wyboru i zostaje zabrane do rzeźni. Samo zwierzę ma prawo cieszyć się z życia, nie powinno cierpieć i być zabite tylko po to, aby wyżywić człowieka, gdy istnieją dla niego lepsze metody pożywienia.
Dla niektórych wegetarianizm jest także stylem życia opierającym się na ścisłych regułach etycznych nieszkodzenia innym istotom żywym, ściśle powiązanym z szeroko rozumianą ekologią.
Religia
Zdecydowana większość religii wypowiada się na temat zabijania zwierząt, a niektóre wręcz zakazują tego, uważając, że zwierzęta mają takie same prawa jak ludzie. Jest to między innymi buddyzm, hinduizm, dżinizm, Ruch Rastafari.
Judaizm i chrześcijaństwo
Chrześcijanie, muzułmanie i żydzi posiadają swoje wyobrażenia idealnego "Ogrodu Eden", gdzie wszystkie żyjące stworzenia pożywiały się jedynie roślinami i nie zabijały innych stworzeń. Chrześcijańscy wegetarianie sugerują, że jedzenie mięsa przez ludzi jest ich dowodem na to, że są słabi i ulegli złu – przez co Bóg ukarał ich skróceniem długości życia. Ponadto, niektóre przepowiednie biblijne głoszą, że nadejdzie czas, gdy wszystkie stworzenia na świecie będą wegetarianami (Księga Izajasza 11,6-7 – 6Wtedy wilk zamieszka wraz z barankiem, pantera z koźlęciem razem leżeć będą, cielę i lew paść się będą społem i mały chłopiec będzie je poganiał. 7Krowa i niedźwiedzica przestawać będą przyjaźnie, młode ich razem będą legały. Lew też jak wół będzie jadał słomę.). Księga Powtórzonego Prawa zakazuje jedzenia mięsa niektórych zwierząt.
Werset biblijny wykorzystywany przez przeciwników wegetarianizmu to: (...) wszedł Piotr na dach, aby się pomodlić. (...) Odczuwał głód i chciał coś zjeść. Kiedy przygotowywano mu posiłek, wpadł w zachwycenie. Widzi niebo otwarte i jakiś spuszczający się przedmiot (...). Były w nim wszelkie zwierzęta czworonożne, płazy naziemne i ptaki powietrzne. «Zabijaj, Piotrze i jedz!» – odezwał się do niego głos. «O nie, Panie! Bo nigdy nie jadłem nic skażonego i nieczystego» – odpowiedział Piotr. A głos znowu po raz drugi do niego: «Nie nazywaj nieczystym tego, co Bóg oczyścił». (Dz 10,9-15, tłum. Biblia Tysiąclecia). Jednak chrześcijańscy wegetarianie bronią się, twierdząc, że była to tylko wizja i że Biblia sama mówi, że święty Piotr zinterpretował ją w zupełnie inny sposób, nie mający nic wspólnego z mięsem – że nauka Boża nie jest ograniczona do żadnego narodu czy religii, lecz do wszystkich ludzi[potrzebne źródło].
W Starym Testamencie jedzenie mięsa było nakazane podczas Paschy (Wj 12,1-13). O zwyczajach żywieniowych samego Jezusa wiadomo niewiele, z całą pewnością aprobował jednak jedzenie ryb (zarówno karmiąc nimi swoich uczniów [Mt 14, Mk 6] jak i cudownie napełniając sieci rybackie [Łk 5,6, J 21,6]). Wegetarianizm był często praktykowany przez gnostyków, takich jak Katarzy, którzy jednak byli grupą synkretyczną, a nie ściśle chrześcijańską. Dziś największym Kościołem promującym dietę bezmięsną jest Kościół Adwentystów Dnia Siódmego.
Prawdopodobnie sfałszowana Ewangelia Świętych Dwunastu sugeruje, że Jezus propagował wegetarianizm
Hinduizm
Spożycie mięsa jest wyraźnie zakazane w świętych pismach hinduizmu (np. Mahabharacie czy Manusmryti) i traktowane jako niemoralne, ponieważ jego produkcja powoduje cierpienie zwierząt.
Spora część hinduistów, szczególnie bramini, nie jedzą niczego, co zostało uzyskane poprzez cierpienie zwierząt, czyli mięsa, jaj oraz pochodnych. Mleko krów, bawołów i kóz oraz inne produkty z niego uzyskane jest akceptowane (z wyjątkiem sera zawierającego podpuszczkę), ponieważ mleko jest dawane ludziom bez oporów. Ponadto, skóra krów które zmarły śmiercią naturalną jest akceptowana. Wszyscy praktykujący hinduiści powstrzymują się od spożycia wołowiny.
Islam
Islam zabrania jedzenia żywności zwanej haram (zaś zezwala halal). Spośród mięs do haram należy wieprzowina, krew oraz padlina.
Buddyzm
Istnieje wiele płaszczyzn interpretacji buddyjskiego przykazania Ahimsy: Jedni buddyści spożywają mięso (według zasady spisanej w kanonie palijskim) pod warunkiem, że zwierzę nie zostało zabite po to, żeby mogli je zjeść i jeśli nie widzieli jak jest zabijane. Inni buddyści nie spożywają mięsa powołując się na pełną konsekwencję zasady ahimsy.
Zazwyczaj ideał wegetariański częściej postulowany jest w buddyzmie Mahajany, i jedzenie mięsa częściej usprawiedliwiane w buddyzmie Therawady (mnisi tego odłamu nie mogą pogardzić posiłkiem im ofiarowanym, w tym także mięsem).
Na przykład, Dalajlama jada mięso, jednak Karnapa XVII Ogjen Trinle Dordże już nie zabraniając też jedzenia mięsa mnichom w klasztorach mu podległych.
Buddyści zezwalający na jedzenie mięsa, zazwyczaj twierdzą, że Budda Śakjamuni spożywał mięso, czego dowodem jest zapis, iż zmarł od kawałka ciężkostrawnej wieprzowiny. Jednakże występujące tu słowo, "śukara maddawa", można tłumaczyć na cztery sposoby:
delikatny pokarm świni, przysmak świni, delikatną część ciała świni, stratowany przez świnię. Buddyści nie spożywający mięsa twierdzą, że ów zwrot odnosi się do pewnego gatunku trufli, nie zaś mięsa, gdyż słowo oznaczające mięso to "mamsa", nie "maddawa" – wg nich Budda nie jadł mięsa, a zmarł od ciężkostrawnych grzybów, które były uwielbiane przez świnie[potrzebne źródło].
Rzeźnictwo przez wiele lat było zawodem zabronionym buddystom, tak jak aktorstwo chrześcijanom.
Ruch Rastafari
Wielu Rasta przestrzega Ital oraz jest weganami lub wegetarianami. Strona informująca o diecie Ital[11] podaje, że Rasta uważają ciało za świątynię Jah wobec czego należy się o nią troszczyć i odpowiednio dbać. Dieta Ital jest w zasadzie wegetariańską. Rasta nie je ciała zmarłych zwierząt. Dar życia jest darem Jah i tylko jemu przynależy prawo do odebrania go (Jahwe jednak nigdy tak nie twierdził). Dodatki chemiczne, sztuczne i rzeczy które nie są naturą, są unikane. Także z Biblii pochodzi zakaz dodawania soli do potraw[potrzebne źródło]. Rasta do potraw dodają wiele ziół, których użycie jest sztuką i częścią ich kultury. Najsilniejsze ze wszystkich ziół, święte zioło Ganja, nie jest jednakże ograniczone tylko do roli dodatku do dań.
Cytaty z Pisma wykorzystywane przez Rasta na potwierdzenie wegetarianizmu: "Lepszy jest pokarm z jarzyny, gdzie jest miłość, niżeli z karmnego wołu, gdzie jest nienawiść." (Przyp. 15:17, Biblia Gdańska). W Biblii Tysiąclecia brzmi on: „Lepsze jest trochę jarzyn z miłością, niż tłusty wół z nienawiścią.” W istocie nie zawiera on jednak potępienia mięsa – implicite jest tu ono wręcz uznane za pokarm lepszy. „...będziesz pożywał ziela polnego.” (1 Moj. 3:18, BG). „Sprawiasz, że rośnie trawa dla bydła i rośliny na użytek człowieka” (Psalm 104). Por. jednak Rdz 9,3: „Wszystko, co się porusza i żyje, jest przeznaczone dla was na pokarm, tak jak rośliny zielone, daję wam wszystko”.
[edytuj] Ideologia
[edytuj] Zdrowie
[edytuj] Ekologia
[edytuj] Głód na świecie
[edytuj] Inne powody
[edytuj] Możliwe skutki negatywne
W przypadku masowego rozprzestrzeniania się wegetarianizmu bardzo prawdopodobne jest wyginięcie nie tylko gatunków zwierząt hodowanych dla celów spożywczych, ale też roślin uprawianych w celu wytwarzania pasz (np. burak pastewny). Bez hodowli zwierząt bardzo trudne (jeśli nie niemożliwe) jest ekologiczne uprawianie roślin.
[edytuj] Linki
- www.wegetarianie.pl Polski portal społeczności wegetarian
- www.puszkkka.spinacz.pl Internetowa baza przepisów wegetariańskich i wegańskich, z wyszukiwarką wg rodzaju diety i po składnikach
- www.wegedzieciak.pl forum rodzin wegańskich i wegetariańskich
- www.viva.org.pl fundacja Viva! (ang. Vegetarians' International Voice For Animals, międzynarodowy głos wegetarian w sprawie zwierząt)
